Tin tức - Sự kiện

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản tháng 9/2026 đạt khoảng 1.134,5 triệu USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng đầu năm, toàn ngành ghi nhận mức kim ngạch 9.103,5 triệu USD, tăng 11,4%. Tuy nhiên, đà tăng trưởng này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nguyên liệu bền vững và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Động lực tăng trưởng từ Trung Quốc và ASEAN

Sự phục hồi của xuất khẩu thủy sản mang dấu ấn rõ nét từ các thị trường châu Á, giúp đa dạng hóa đầu ra và giảm bớt sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống:

• Trung Quốc - Hồng Kông: Đạt 315 triệu USD trong tháng 9 (tăng 39,9%). Lũy kế 9 tháng đạt 2,3 tỷ USD, tăng 33%, chiếm khoảng 25% tổng kim ngạch toàn ngành và đóng góp 62% vào phần tăng thêm của xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

• ASEAN: Ghi nhận kim ngạch gần 84 triệu USD trong tháng 9 (tăng 45,4%). Lũy kế 9 tháng đạt 620 triệu USD, tăng 21%.

• Hàn Quốc: Đạt 652 triệu USD trong 9 tháng, tăng 6,1% so với cùng kỳ.

Tôm giảm tốc, cá tra và hải sản bứt phá

Cơ cấu sản phẩm đang có sự dịch chuyển, cho thấy tính linh hoạt của chuỗi cung ứng:

• Ngành tôm: Vẫn giữ vai trò chủ lực với tỷ trọng 41%. Lũy kế 9 tháng đạt 3,745 tỷ USD, tăng 11%. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng trong tháng 9 chỉ đạt 3,9% do nguồn cung toàn cầu gia tăng và sức mua chưa đồng đều tại Mỹ, EU và Trung Quốc.

• Cá tra: Đạt 214,3 triệu USD trong tháng 9 (tăng 18,6%). Lũy kế 9 tháng đạt 1,737 tỷ USD, tăng 10,7%. Cá tra đang tận dụng tốt cơ hội khi nguồn cung cá thịt trắng khai thác bị thắt chặt toàn cầu.

• Các nhóm hải sản khác: Đóng góp tích cực với cá các loại đạt 1,741 tỷ USD (+12,2%); mực, bạch tuộc đạt 606,4 triệu USD (+15,4%); cua, ghẹ và giáp xác đạt 354 triệu USD (+31,6%); nhuyễn thể có vỏ đạt 231,3 triệu USD (+25,2%).

Thách thức tại các thị trường tiêu chuẩn cao

Trái ngược với sự bùng nổ ở châu Á, các thị trường phát triển đồng loạt chững lại trong tháng 9 và đặt ra rào cản ngày càng khắt khe về tính bền vững:

• Mỹ: Xuất khẩu tháng 9 giảm 3,4% xuống 176 triệu USD. Lũy kế 9 tháng chỉ tăng nhẹ 0,9%, đạt 1,43 tỷ USD do ảnh hưởng của chi phí thuế và các yêu cầu MMPA, COA.

• EU: Kim ngạch tháng 9 giảm sâu 12,8% (đạt 93 triệu USD); lũy kế 9 tháng giảm 3% (đạt 843 triệu USD). Truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng là điều kiện tiên quyết.

• Nhật Bản: Giảm 13,7% trong tháng 9; lũy kế 9 tháng tăng nhẹ 0,8%, đạt 1,25 tỷ USD.

Bài toán quý IV: Hướng tới 12 tỷ USD bằng nội lực bền vững

VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản cả năm 2026 có thể đạt 12 tỷ USD. Tuy nhiên, quý IV sẽ giảm nhịp do các đơn hàng cuối năm đã được giao sớm và nguồn nguyên liệu tôm, cá tra, cá rô phi đang gặp hạn chế.

Để biến đà tăng trưởng hiện tại thành năng lực cạnh tranh dài hạn, ngành thủy sản buộc phải chuyển từ mở rộng sản lượng sang nâng cao hiệu quả. Việc quản lý bền vững tài nguyên, giảm hao hụt, tận dụng phụ phẩm và số hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ là chìa khóa để giữ vững vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.